Een pet, een strakke blik en nauwelijks een woord te veel. Voor veel kijkers is dat meteen Tommy Shelby. Toch is Cillian Murphy al veel langer meer dan alleen de man uit Peaky Blinders. De Ierse acteur bouwde stap voor stap aan een loopbaan die begon in Cork, via het toneel liep en uitkwam bij grote films als 28 Days Later, Inception en Oppenheimer.
Wie zoekt op wie Tommy Shelby speelde, komt dus uit bij een acteur met een opvallend breed palet. Cillian Murphy werd geboren op 25 mei 1976 in Douglas, in het graafschap Cork. Al sinds de jaren 90 werkt hij in theater en film, en later kwam daar ook productie bij.
Jeugd in Cork en eerste plannen
Murphy groeide op in Ballintemple, een wijk in Cork, in een gezin met vier kinderen. Zijn moeder gaf Frans en zijn vader, Brendan, werkte voor het Ierse ministerie van Onderwijs. Hij heeft een jongere broer, Páidi, en twee jongere zussen, Sile en Orla.
Muziek was eerst zijn grote liefde. Als jongen speelde hij gitaar en schreef hij liedjes. Met zijn band The Sons of Mr. Green Genes kwam er zelfs een aanbod voor een platencontract. Dat sloeg hij af. Op dat moment leek een leven in de muziek nog logisch, maar het liep anders.
Tijdens zijn studententijd veranderde de richting. In 1996 begon hij aan een rechtenstudie aan University College Cork, maar die maakte hij niet af. In datzelfde jaar stond hij in Disco Pigs, zijn professionele acteerdebuut. Dat stuk bleek een keerpunt.
De eerste doorbraak
Disco Pigs gaf hem een stevige basis op het toneel, maar bij een groot internationaal publiek brak hij door met 28 Days Later uit 2002. In die film speelde hij Jim, een rol die nog altijd vaak wordt genoemd als het gaat over waar Cillian Murphy bekend van is.
Na die film ging het snel. In 2005 verscheen hij in Batman Begins als Scarecrow. Voor die productie deed hij eerder auditie voor Batman zelf, maar regisseur Christopher Nolan zag in hem uiteindelijk iets anders. Scarecrow werd het, en dat bleek het begin van een samenwerking die nog vaak zou terugkomen.
In diezelfde periode speelde hij ook in Breakfast on Pluto. Voor die rol kreeg hij een Golden Globe-nominatie. Kort daarna volgde The Wind That Shakes the Barley, opnieuw een film die zijn naam verder vestigde.
Christopher Nolan en grotere filmrollen
Sommige samenwerkingen blijven terugkomen omdat ze gewoon werken. Dat gold duidelijk voor Murphy en Christopher Nolan. Na Batman Begins volgde Inception, later Dunkirk en uiteindelijk Oppenheimer.
Die lijn zegt veel over zijn plek in de filmwereld. Hij is geen acteur die vooral op uiterlijk of bravoure drijft. Zijn spel is vaak ingehouden, precies en scherp. Juist daardoor blijft hij hangen.
Voor Oppenheimer dook hij diep in het leven van J. Robert Oppenheimer. Hij bereidde zich grondig voor en paste zich fysiek aan voor de rol. Dat leverde hem zijn grootste erkenning tot nu toe op: de Oscar voor Beste Acteur. Daarnaast won hij voor die film ook onder meer een BAFTA, een Golden Globe en een Screen Actors Guild Award.
Met die prijs schreef hij ook een stukje geschiedenis als eerste Ierse acteur die de Oscar voor Beste Acteur won.
Cillian Murphy als Tommy Shelby
Toch zal voor een groot deel van het publiek altijd eerst één vraag opkomen: wie speelde Tommy Shelby? Het antwoord is dus Cillian Murphy, die vanaf 2013 het gezicht werd van Peaky Blinders.
Zijn vertolking van de leider van de Shelby-familie sloeg wereldwijd aan. Dat kwam niet alleen door het script of de styling van de serie. Juist zijn beheerste spel gaf Tommy Shelby gewicht. Hij speelde hem koel, berekenend en tegelijk kwetsbaar genoeg om interessant te blijven.
Die rol liep door tot het einde van de serie in 2022 en groeide uit tot zijn bekendste televisiepersonage. Voor zijn werk in Peaky Blinders won hij ook prijzen, waaronder onderscheidingen bij de National Television Awards.
Er is bovendien al langer sprake van een vervolg in filmvorm. Dat project houdt de band met Tommy Shelby levend, al veranderen releasedata en plannen rond zulke producties soms. Voor fans blijft het in elk geval een rol die stevig aan hem vastzit.
Meer dan Peaky Blinders alleen
Het succes van Tommy Shelby is groot, maar het zou zijn loopbaan tekortdoen om hem alleen daaraan op te hangen. Wie kijkt naar zijn filmwerk, ziet een veel bredere carrière.
28 Days Later blijft een sleutelrol. Batman Begins gaf hem een plek in een groot franchise-universum. Inception en Dunkirk lieten zien dat hij ook in ensemblefilms overeind blijft. En Oppenheimer maakte hem definitief tot een hoofdrolspeler op het hoogste niveau.
Daarbij valt op dat hij zelden kiest voor overdreven publieke zichtbaarheid. Hij is beroemd, maar niet alomtegenwoordig. Misschien maakt dat zijn aanwezigheid op het scherm juist sterker.
Productie en ander werk
Naast acteren schoof Murphy later ook op richting productie. Met Big Things Films zette hij een volgende stap in zijn loopbaan. Dat past bij iemand die al lang meedraait en meer invloed wil hebben op de projecten waar hij aan werkt.
Hij produceerde en speelde onder meer in Small Things Like These, een film die veel aandacht kreeg bij de première. Ook werkte hij aan Steve, waarin hij eveneens zowel voor als achter de camera betrokken was.
Verder bleef hij verbonden aan de wereld van 28 Days Later. Rond de vervolgen werd zijn naam genoemd als producent, en ook een terugkeer van zijn personage Jim kwam ter sprake. Bij zulke projecten geldt wel dat plannen kunnen schuiven tot er een officiële bevestiging ligt.
Buiten film heeft hij ook radiowerk gedaan. Op BBC Radio 6 Music presenteerde hij Cillian Murphy’s Limited Edition, een programma waarin zijn liefde voor muziek opnieuw naar voren kwam. Daarmee is de cirkel eigenlijk mooi rond: muziek was zijn eerste ambitie, en helemaal verdwenen is die nooit.
Privéleven
Over zijn privéleven houdt Murphy de deur meestal dicht. Juist daardoor zijn de paar dingen die wel bekend zijn vrij helder en feitelijk. Hij trouwde in 2004 met beeldend kunstenaar Yvonne McGuinness. Samen hebben ze twee zonen, Malachy en Aran.
Het gezin woonde een tijd in Londen en verhuisde later terug naar Ierland, naar Monkstown in Dublin. In interviews gaf hij daar spaarzaam uitleg over. Hij bewaakt zijn gezinsleven al jaren zorgvuldig en blijft ver weg van de gebruikelijke sterrenmachine.
Ook opvallend: hij heeft geen sociale media. Dat past bij zijn publieke stijl. Hij zoekt de aandacht niet actief op en lijkt zich prettiger te voelen bij het werk zelf dan bij alles eromheen.
Geruchten en wat vaststaat
Rond grote acteurs duiken altijd geruchten op, en bij Murphy is dat niet anders. Zo wordt zijn naam geregeld genoemd in speculaties over James Bond. Soms wordt daar ook Christopher Nolan bij gehaald. Vooralsnog is daar geen officiële bevestiging voor, dus dat blijft speculatie.
Wat wel vaststaat, is dat hij al jaren behoort tot de bekendste Ierse acteurs van zijn generatie. Zijn naam is stevig verbonden aan Peaky Blinders, 28 Days Later, Batman Begins, Inception en Oppenheimer. Dat is geen hype van één rol, maar het resultaat van een loopbaan die rustig en doelgericht is opgebouwd.
FAQ
Hoe oud is Cillian Murphy?
Hij is geboren op 25 mei 1976.
Wie is de partner van Cillian Murphy?
Dat is Yvonne McGuinness, met wie hij in 2004 trouwde.
Waar woont Cillian Murphy?
Hij woont met zijn gezin in Ierland, in Monkstown bij Dublin.
Waar is Cillian Murphy bekend van?
Vooral van Tommy Shelby in Peaky Blinders, maar ook van 28 Days Later, Batman Begins, Inception en Oppenheimer.
Heeft Cillian Murphy kinderen?
Ja, hij heeft twee zonen.
Wat is het vermogen van Cillian Murphy?
Daarover circuleren verschillende schattingen, maar een officieel bevestigd bedrag is niet bekend.
Foto: JoshPopov, CC BY 4.0, via Wikimedia Commons
